معالجه و مداوا با آب ، از قرنها پیش به عنوان یك شیوه پذیرفته شده علمی در پزشكی به كار گرفته می شد ودر میان مردم بصورت تجربی و با استفاده از آبهای معدنی رواج داشته است. درمان با آب در یونان وروم باستان و چین سابقه ای طولانی دارد. از قرن 18 استفاده از آب در پزشكی رواج یافت و اصطلاح "هیدروتراپی" متداول گشت ودر قرن 19 اولین مطب آب درمانی  در اروپا گشایش یافت. در قرن بیستم خواص آب و مداوا توسط آب گرم و سرد اثبات شد. نتایج تحقیقات نشان می داد ، آب وسیله ای بسیار مؤثر و قطعی در بهبود برخی بیماریها و حتی ریشه كن كردن دردهای عضلانی و مفاصل ، مداوای نارسائیهای جسمی، سرعت بخشیدن به كاهش طول دوران نقاهت ناشی از صدمات استخوانی ، تقویت عضلات، به كار گیری عضلات غیر فعال، تسریع گردش خون در عروق و حتی تسكین بیماری روحی و روانی و... می باشد.

  هیدروتراپی: قبل از این گفته می شد که هرگونه معالجه و مداوا به كمك آب را می توان هیدروتراپی دانست.

 ولی امروزه اعتقاد بر این است :هیدروتراپی اغلب به شیوه ای از معالجه گفته می شود كه در آن اجرای حركات و نرمشهای خاص در آب مورد نظر باشد. اساس این نوع معالجه سبك شدن بدن هنگام غوطه وری در آب است و به همین دلیل است كه بیمار قادر است با صرف نیروی كمتر، عضلات و اندامهای خود را به حركت در آورد و همچنین  چون فشار بدن روی مفاصل كاهش می یابد در اجرای حركات نیز درد كمتری احساس می شود. علاوه بر این، آب با خاصیت نشاط انگیزی و فرح بخشی كه دارد ، شوق لازم برای تمرین، تكرار و اجرای حركات را ایجاد می کند.

بسیار دیده میشود که در استخرهای عمومی افرادی در قسمت کم عمق راه میروند و یکسری نرمش ها را با کمک مربی آب درمانی انجام می دهند و می گویند که این کار را به توصیه پزشک انجام میدهند. آیا واقعا راه رفتن در آب و آب درمانی مفید است و کلا چه تاثیری بر روی بدن انسان دارد؟ 

 

اثرات آب درمانی:

  • تقویت عضلات
  • استحکام استخوان های لگن و ستون مهره و اندام تحتانی . به علت بیماری مفصلی یا استخوانی در اندام تحتانی راه رفتن روی زمین موجب درد اندام می شود (کسی که به هر علتی از درد اندام رنج میبرد راه رفتن روی زمین ممکن است موجب افزایش فشار بر روی بافت آسیب دیده و در نتیجه افزایش درد شود). 
  • درمان انواع آرتروز و دیسک
  • پیشگیری از پوکی استخوان
  • افزایش جریان خون و کمک به کارکرد بهتر قلب و ریه و پیشگیری از بیماری های قلبی عروقی.به علت بیماری های قلبی راه رفتن روی زمین فشار زیادی به سیستم قلبی عروقی وارد می کند (راه رفتن بر روی زمین نیاز به انرژی بیشتری داشته و برای برآورده کردن این انرژی قلب و ریه باید بیشتر کار کنند).
  • درمان عضوهای آسیب دیده پس از عمل جراحی
  • درمان آسیب های ورزشی
  • گرم کردن اندام و در نتیجه کاهش درد
  • سبک شدن وزن بدنبال غوطه ورشدن در آب و در نتیجه راحت حرکت دادن اندام ها
  • آرامش روحی بیمار که میتواند به کاهش دردهای اندام کمک فراوانی کند
  • درمان افسردگی
  • کاهش درد و گرفتگی عضلانی
  • حفظ و افزایش دامنه حرکتی اندام ها
  • بازآموزی فعالیت عضلات فلج 
  • افزایش گردش خون و بهبود تغذیه بافت ها 
  • جلوگیری از تحلیل رفتن عضلات
  • رفع محدودیت حرکتی و یا پیشگیری از آن
  • پیشگیری از ایجاد انحراف در ستون فقرات
  • پیشگیری از رسوب سنگ در کلیه ها و مجاری ادرار
  • کارکرد بهتر کلیه ها
  • افزایش حجم تنفسی و کارکرد بهتر ریه ها
  • کاهش اسپاسم
  • کاهش درد
  • افزایش حرکت روده ها و جلوگیری از یبوست
  • ایجاد روحیه اعتماد به نفس و ایجاد روحیه قدرتمندی برای انجام کارهای روزه مره بخصوص در افراد نخاعی

 

وقتی فرد در آب غوطه ور میشود سبک و کم وزن میشود. این کاهش وزن از چند جنبه میتواند به بیمار کمک کند.  

 با سبک شدن وزن، انرژی کمتری برای راه رفتن و نرمش مورد نیاز است. در نتیجه بیمارانی که ظرفیت قلبی عروقی و ریوی اندکی دارند میتوانند بهتر در آب راه بروند. کسانی که به بیماری های قلبی عروقی و ریوی مبتلا هستند ممکن است با کمی راه رفتن بر روی زمین دچار تنگی نفس شوند. پس راه نمیروند. این راه نرفتن میتواند بسرعت موجب ضعف عضلات تنه و اندام تحتانی شود. این ضعف عضلانی از یک طرف آنها را ناتوان تر کرده و از طرف دیگر موجب بروز دردهای پراکنده در بدن بخصوص کمردرد و درد زانو میشود. این بیماران با راه رفتن در آب میتوانند قدرت عضلانی تنه و اندام تحتانی خود را حفظ کرده و یا حتی بهبود بخشند.

در آب درمانی معمولا از آب گرم استفاده میشود. گرمای آب موجب افزایش جریان خون در پوست و عضلات شده و تنش داخلی عضلات را کم میکند. درد اندام ها به هر علتی باشد معمولا در گرما کمتر میشود. بنابراین استفاده از آب گرم موجب کاهش دردهای عضلانی، مفصلی و استخوانی میشود. البته این تاثیر گرما دائمی نبوده و معمولا بعد از مدتی که حرارت اندام مجددا به حالت اول برمیگردد درد مجددا احساس میشود.  

یکی از مهمترین مراحل درمان مشکلات استخوان ها، مفاصل و دیگر بافت های اندام استفاده از فیزیوتراپی است و مهمترین اقدام فیزیوتراپ کمک به افزایش دامنه حرکات مفاصل و افزایش قدرت عضلات آن است. انجام این مهم با استفاده از نرمش های خاصی صورت میگیرد. دسته ای از این نرمش ها که برای افزایش دامنه حرکتی مفاصل کاربرد دارند حرکات کششی هستند.حرکات کششی که در فیزیوتراپی برای بهتر کردن دامنه حرکتی مفصل و کاهش خشکی آنها انجام میشود ممکن است دردناک باشد. وقتی این حرکات در آب گرم انجام شوند تحمل بیمار بیشتر شده و احساس درد ناشی از حرکت مفصل کم میشود. در این حالت میتوان مفاصل بیمار را بیشتر و بهتر حرکت داده و نتیجه آن افزایش سریعتر و بهتر دامنه حرکتی مفاصل می باشد.

کمک دیگر آب مقاومت آن در مقابل حرکت اندام است. وقتی فرد در آب غوطه ور شده و سعی میکند اندام خود را حرکت دهد مقاومت آب را در مقابل حرکت اندام حس میکند. این مقاومت مفید است. مقاومت در مقابل حرکت اندام میتواند به تقویت بیشتر عضلات آن کمک کند. درست مانند کسی که برای تقویت بیشتر عضلات خود از وزنه استفاده میکند. با این تفاوت که مقاومت آب

  • ملایم تر از وزنه است
  • میتوان آن را با تغییر سرعت حرکت اندام کم و زیاد کرد
  • در همه جهات وجود دارد
  • همراه با گرما است و بنابراین آستانه تحمل بیمار را بیشتر میکند.

 

در بسیاری از بیماری های سیستم حرکتی، تقویت عضلات اندام میتواند درد بیمار را تا حدود زیادی از بین ببرد. بطور مثال در کمردرد تقویت عضلات ستون مهره و شکم و در بسیاری از دردهای زانو تقویت عضلات چهار سر ران میتواند درد بیمار را بطور محسوسی کاهش دهد. انجام حرکات نرمشی تحت نظر مربی آب درمانی در آب میتواند به این امر مهم کمک فراوانی کند.

در آرتروز مفاصل ران و زانو، اسپوندیلیت انکیلوزان، کمر درد و آسیبهای بافت عضلانی، فلج اندام ها و ... با استفاده از آب درمانی درد بیمار کاهش یافته و حرکت مفاصل وی راحت تر انجام شده و دامنه حرکات مفاصل افزایش می یابد. در آب درمانی اثرات گرما بیشتر و طولانی تر بوده، خستگی کمتر و حرکات نرم تر صورت     می گیرد. تعداد عضلات فعال و مفاصل متحرک نیز بیشتر هستند. 
قبل از شروع درمان، باید درجه حرارت بدن بیمار و وضعیت اندام ها و بدن او از نظر وجود تورم، زخم باز، رنگ پوست مورد بررسی قرار گرفته و نحوه درمان او توسط مربی آب درمانی شرح داده شود.

از دیگر فواید غیر مستقیم حرکت در آب برای کسانی که مشکل حرکتی دارند و یا دچار ضایعه نخاعی هستند و یا قطع عضو هستند (بخصوص در افرادی که صدمه نخاع دیده اند ) عدم تغییر کل در ستون فقرات می باشد. در افراد دچار ضایعه نخاع به علت استفاده بیش از حد از ویلچر و نشستن دراز مدت در آن، انحنایی بصورت جانبی در ستون فقرات ایجاد می شود ( اسکلیوز ) که این معضل با حرکت درمانی در آب حل می شود. زیرا در آب ستون فقرات به حالت کشیده در می آید و حرکت دستها در آب به تقویت عضلات ناحیه پشت کمک کرده و از ایجاد اسکلیوز جلوگیری می نماید.

این ورزش با ایجاد افزایش گردش خون در ناحیه کلیه ها و مثانه از رسوب مواد معدنی به شکل سنگ در کلیه ها و مجاری ادرار جلوگیری نموده و تخلیه بهتر مثانه را سبب می شود.

حرکت در آب ، حجم تنفسی ریه را بالا برده ، از تجمع ترشحات و خلط در ریه و ایجاد عفونت در آن جلوگیری کرده و با تنفس بهتر، سلامت بیشتر ریه ها را تضمین       می نماید . لازم به تذکر است که آب به دلیل برخی خواص فیزیکی نظیر چسبندگی ، شناوری ، فشار و غلظت (ویسکوزیته ) اثرات بسیار مفیدی در انجام حرکات ورزشی دارد و از این خواص در دستگاههای هیدروتراپی استفاده می شود. در هیدروتراپی عمومی معمولا از استخر یا وان های پروانه ای شکل استفاده می گردد. در حالی که در هیدروتراپی موضعی از وانهای کوچک و یا وان گردابی استفاده می شود. برخی از دستگاههای آب درمانی به گونه ای طراحی شده اند که می توانند آب را با فشار زیاد به اندامها بپاشند و یا حالت گردابی در آب ایجاد نمایند . در این حال علاوه بر استفاده از اثرات حرارتی آب ، از اثرات مکانیکی آن نیز می توان بهره برد. حالت گردابی آب همچون ماساژ عمل می کند و از طریق تحریک اعصاب حسی سبب تسکین دردهای موضعی و بهبود گردش خون می شود . در آب درمانی مدت استفاده از آب و تعداد جلسات درمانی ، شدت تمرینات، متناسب با شدت بیماری و شرایط جسمی و روانی بیمار توسط مربی آب درمانی در یک برنامه تمرینی نوشته و تنظیم می شود و درمانگرمطابق آن برنامه با نظارت متخصص آب درمانی تمرینات را در آب انجام می دهد.

 
ما را دنبال کنید
instagram
instagram
Telegram
Telegram
Go to top